نگاهی ریزبینانه به جهان پیرامون
خانه تماس خوراک سایت Facebook Twitter
آخرین پادکست
حقوق مادی و معنوی این وبلاگ متعلق به نویسنده است.
لطفا بازنشر مطالب همراه با ذکر منبع باشد.
طراحی و توسعه از رویای ماهی آبی
EN
سه شنبه، ۱۱ بهمن ۱۳۹۰

حالا دیگر آنقدر تهران بزرگ شده که هر گوشه‌اش برای خودش شهری است. آن زمان که قاجارها پایتختشان را آوردند طهران فکرش را هم نمی‌کردند که آن ده تبدیل شود به هزاران ده. حتی شهردارهای دوران پهلوی هم فکرش را نمی‌کردند که روزی استادیوم آزادی جزیی از تهران باشد یا شهرک المپیک محل زندگی نزدیکی به مرکز حساب بیاید. آن زمان حتی پدرم از خریدن زمین‌های بیابانی دور سر باز زده بود و حالا پشیمانی سودی ندارد.

حالا این شهر بزرگ آنقدر خرده فرهنگ در خودش دارد که می‌شود نشست و درباره‌اش فکر کرد و یا چند سطر نوشت.

شرق و غرب

شرق و غرب

تفاوت‌های زیادی در شمال و جنوب تهران دیده می‌شود چرا که شمال و جنوب از دیر باز تفاوت های ماهوی داشته‌اند اما در شرق و غرب این کلان شهر،کماکان قشری متوسط زندگی می‌کنند و شرایط اقلیمی نسبتن مشابهی دارند. این تفاوت‌ها به حدی است که ساکنین غرب یا شرق را نمی‌توان متقاعد کرد تا به قسمت دیگر کوچ کنند.
مقایسه‌ای از نوع رفتار اجتماعی و ساختار شهری نه به قصد برتری دادن که شاید به نگاه ریزتر برمی‌گردد.

(در حاشیه این‌که با وجود استفاده از آمار رسمی در این مطلب با استناد به سایت‌های اینترنتی و تحقیقاتِ قابل دسترسی، امکان مغایرت در آن‌ها کاملن بدیهی است.)

 

1- تفاوت اول در بافت اجتماعی ساکنین این دو منطقه است. و شاید یکی از دلایل متفاوت بودن این دو منطقه همین است. شرقی‌ها ساکنینی قدیمی‌ترند و در این شکی نیست. درست است که در غرب هم محله‌های قدیمی با ساکنان قدیمی وجود دارد و در شرق هم شهرک‌های جدید. اما تعداد جدیدها در غرب بیشتر است.

۲- مهاجرین در غرب ساکن می‌شوند. به علت داشتن فضای جدیدتر و قابل توسعه‌ی غرب، ظرفیت پذیرش مهاجرین از شهرهای دیگر بیشتر است. کلونی های قومیت‌ها در جای جای غرب وجود دارند که در شرق کمتر به چشم می‌آید.

۳- نوع مهاجرین غربی بیشتر از استان های غربی و جنوبی است. اما نوع مهاجرین شرقی بیشتر از استانهای شرقی و شمالی است.

۴- ناخود‌آگاه همیشه غرب تهران را با غرب دنیا مقایسه می‌کنم و خصوصیات مشترکی در آن ها می‌بینم. غربی‌ها تجددگرا و شرقی‌ها سنت‌گرا ترند. این را می‌توانید در پوشش لباس و نوع معماری‌ها در این دو منطقه ببینید.

۵- در شرق تعداد فرهنگیان و بازنشستگان دولتی بیشتر است و همین امر باعث بالا بودن میانگین عمر در شرق شده. در حالی که در غرب مشاغل آزاد بیشتر است و جوانان بیشتری در غرب وجود دارند. برای نمونه در غرب چندین شهرک مسکونی فرهنگیان و بازنشستگان وجود دارد در حالی که در غرب (به استثنای شهرک‌های کارمندان نظامی و شاغل) تعداد این شهرک‌ها محدود است.

۶- میانگین عمر ساختمان‌ها و جاده‌های غربی بسیار کم‌تر از شرقی‌هاست. پروژه‌های عمرانی وسیع‌تری هم در غرب جریان دارد. شاید به همین دلیل غرب مهندسی سازتر است و ترافیک کمتری (به غیر از گلوگاه‌های استثناء) دارد.

۷- به نظر می‌رسد آمار جرایم در غرب بیشتر از شرق است. در نگاه شهروندی، شما جدال‌های خیابانی بیشتری در غرب می‌بینید تا غرب. ضمن اینکه ساکنان شرق تهران از احساس امنیت بیشتری برخوردارند. اما غربی‌ها در رانندگی قانون‌گرا ترند.

۸- شرقی ها بیشتر غذای سنتی می‌خورند. بازار کباب در شرق گرم‌تر است تا غرب و انصافن کیفیت غداهای برنجی در شرق بالاتر است. همین قضیه در غرب اما در مورد فست فودها صدق می‌کند. فست فودهای غیر زنجیره‌ای و محلی در غرب بیشترند و کیفیت بالاتری دارند.

۹- مغازه و فروشگاه‌های محلی در شرق بیشتر است در حالی که مراکز خرید بزرگ و پاساژها در غرب آمار بالاتری دارند. ( تفاوت‌های قاره‌ی امریکا با آسیا را به یاد بیاورید!)

۱۰- هوای غرب از شرق تمیزتر است. البته در این مساله اختلاف نظر زیاد است و این‌که شاخص آلودگی بسته به جهت باد و عوامل دیگر متغیر است. شاید در چند سال پیش این مساله صدق می‌کرد اما با توجه به صنایع روز افزون در جاده‌ی کرج و افزایش ساکنین غرب، همه جای تهران در حال حاضر آلوده است. و شاید تنها تفاوت در نوع آلاینده‌های آن باشد. جالب است در نقشه‌های آلودگی هوای تهران در سال‌های اخیر، غرب برنده‌ی لوح زرین آلودگی بوده است!

۱۱- تراکم جمعیت و ساختمان ها در شرق بیشتر است. با این که از زمان مصدق سعی شده است که شرق تهران مخصوصن منطقه‌ی نارمک با اصول ساخته شود اما عدم رعایت آن اصول در زمان های بعدی باعث بوجود آمدن تراکم زیاد در این مناطق شده است. نه تنها نارمک که شمیران نو، فرجام، تهرانپارس، افسریه، استخر و خیلی جاهای دیگر از شرق به لحاظ جمعیت تراکم بسیار زیادی دارد. در حالی که این تراکم با وجود آپارتمان های پر جمعیت در غرب به دلیل استاندارد بودن پارامترهای شهرسازی وجود ندارد به غیر از محدوده‌ی خوش و سرسبیل که بافتی قدیمی دارد.

۱۲- در شرق تهران حتی می‌توانید آثار تاریخی زیادی پیدا کنید. آتشکده، بناهای بجا مانده از زمان قاجار، شکارگاه سلطنتی و… اما این مساله در غرب محدود به دهکده‌ی فرحزاد و مسیر امامزاده داوود است که البته آن هم بیشتر متمایل به شمال تلقی می‌شود تا غرب.

۱۳- مراکز نظامی و پادگان‌ها در شرق بسیار بیشتر از غرب تهران است. از قصر فیروزه بگیرید تا پارچین و شهرک امام حسین و لویزان و کوهک. اما در غرب به غیر از منطقه‌ی مهرآباد و قلعه مرغی و چند پایگاه در اطراف بزرگراه باکری چیزی به چشم نمی‌آید.

۱۴- شرقی‌ها محافظه کارترند. آشوب‌ها و شلوغی‌ها معمولن در غرب دامنه دارتر است. حتی کشته شدن بعضی از جوان‌ها در جریان انتخابات در غرب تهران اتفاق افتاد.

۱۵- فضای سبز در شرق بسیار بیشتر و با قدمت زیادی است. مساحت کوهسار، چیتگر و کن با سرخه‌حصار، خجیر و لویزان قابل قیاس نیست.

۱۶- مساحت بناهای مسکونی و تفریحی در غرب رو به افزایش است. در حالی که شرق امکان توسعه بیشتر از این ندارد. مثلن باوجود دریاچه‌ آزادی باز هم دریاچه‌ای در چیتگر احداث خواهد شد.

۱۷- مناطق کولی نشین بیشتر در شرق رایج بوده. حلبی آبادهای شرق و خاک سفید در قبل از انقلاب مناطقی بودند که بیشترین بیغوله نشینان را دارا بود. در غرب هم مناطقی چون شهر‌زیبا و کن فقیر‌نشین بوده‌اند اما نه به شدت و وسعت شرق.

۱۸- تجمع اقلیت‌های مذهبی در شرق بیشتر است. ارمنی‌ها ، کلیمی‌ها و زرتشتی‌ها بصورت مجتمع، در شرق متمرکزند تا غرب. محله هایی در اطراف میدان امام حسین و نظام آباد، مجیدیه و تهرانپارس از محل های اصلی آن ها به شمار می‌آید. حتی در کلمات رایج بین قدیمی‌های شرق‌نشین از باقی‌مانده‌ی کلمات ارمنی و یهودی می‌توانید پیدا کنید.

***

گذشته از همه‌ی این قضایا تهرانی‌ها مردمانی خونگرم، متحد و وطن دوست هستند. گرچه میل به تجدد مانند سایر کشورهای در حال توسعه در آن‌ها وجود دارد و اغلب موجب بوجودآمدن پدیده‌های ناقص الخلقه در ظاهر و در زیر پوست شهر می شود اما مردمان تهران چه شمال، چه جنوب و چه شرق و غرب سرنوشت در هم تنیده ای دارند. شاید اگر بنا به نوشتن شباهت‌ها باشد مطلبی مفصل‌تر نیاز باشد.

(منابع به علت کثرت ذکر نشده‌اند اما ویکی‌پدیا و منابع مطلب تهران در آن برای مقایسه توصیه می‌گردد. ضمنن سایت شهرداری، مرکز آمار ایران، پایان‌نامه‌های دانشگاهی در این موارد و وبسایت نیروی انتظامی به عنوان منبع استفاده شده است . لیست مطالب و منابع برای تحقیق بیشتر موجود است.)

بخش دیدگاه ها

  1. Soheil نوشته است:

    سلام

    انگار نویسنده شرقو خیلی دوست داره

    انگار با آب و تاب بگی پیکان اندر نسبت به ماکسیما برتری داره که ۵٠ سال تولید شده:)

  2. نینا نوشته است:

    خب… من همیشه از اینکه شماها انقدر رو شرق نشینی اصرار دارید لجم می گرفت اما با خوندن این مطلبی به خیلی از دلایلش پی بردم… از ریزبینی و دقتت به مسائل خبلی لذت می برم… اما خداییش من نمی تونم با شرق نشینی کنار بیام… دلم می گیره از شرق تهران و البته خوب که فکر می کنم دلیل این دل گرفتگی رو از لا به لای حرفات می شه پیدا کرد….

  3. علیرضا نوشته است:

    (شماره ۴)=(شرُّ و وِرِّ محض)=(تخیلات ذهن آشفته ی نویسنده)

    • detail نوشته است:

      آقای علیرضا. ممنون از دقت نظر شما.
      اما اول این که در ذهن آشفته و خیالپرداز من شکی نبوده و این نکته ی تازه ای نیست. ثانیاً نکته چهار قطعی نبوده و در جمله هم اشاره شده که ذهن بنده این مقایسه را انجام می دهد. ثالثاً ادب مرد به ز دولت اوست.

  4. مونا نوشته است:

    من ساکن شرق هستم و خیلی چیزاشو هم میپسندم ولی کلاسهای آموزشی و بازی برای بچه های ۲ و ۳ ساله کم داره.مثلا کیدز کلاپ و …

  5. مرتیکه نوشته است:

    این نوشته، درنطر من، مطداقِ خیلی خوبی از عنوان این وبلاگ است. دست مریزاد.
    پ.ن: من این‌ها را گمان فرهیحته( educated guess) می‌دانم که تا تبدیل شدن به داده‌های اعتمادپذیر راه زیادی دارد

  6. بردو نوشته است:

    چند تا از نوشته های وبلاگتو خوندم
    به موضوعات جالبی اشاره می کنی من جمله همین شرق و غرب تهران
    این مسئله برای خود من خیلی جذاب بود. من خودم تو غرب زندگی می کنم و در نظر من شرق تهران فقط یه جعبه سیاه است که اصلا ازش سر در نمی آرم.
    بهرحال امیدوارم موفق باشی

  7. میلاد نوشته است:

    سلام
    من بچه نازی آبادم (جنوب)
    واقعا الان زیاد با بالا تفاوت نداریم
    تو محل ما وضع مالی و … همه چیز خوبه ..
    ولی من غرب مخصوص شهرک .
    محل ما سر بزنید

  8. dOkhTari aZ Qarbe Tehran نوشته است:

    من بچه ی غرب تهرانم و حاضر نیستم نیم سانت پامو بیرون بذارم
    دور از این کل کلای شرقو غرب با هیچکدوم مشکلی ندارم ولی غرب واقعآ مث یه شهربازیه باحاله که همه کار میشه توش کرد
    احساس میکنم شرق خیلی سوتوکوره
    مرسی از مطلب جالبت دوست عزیز
    با شماره ی ۴ ام کاملآ موافقم

  9. اریا نوشته است:

    riz binie shoma vaqan khoobe
    vali age betooni bi nazmie elmio varede bahset koni kheili behtare
    tooye termo dinamik mitooni peydash konio rabtesh bedi
    ketab antropi va eshq az aqaye bahadori ostade daneshgahe sharif
    ketab khoobie bekhoon
    in neveshtat bishtar ehsasio lams kardanie
    in ketabo bekhoon khoobe
    mail bede har jasho motevaje nashodi
    montazeram

  10. abolfazl نوشته است:

    منطقه واسه زندگی فقط شرق با آدمای باحال و خون گرمش یه تار مو بچه های شرق می ارزه به کل غرب

  11. محسن نوشته است:

    به نظر من مردم شرق تهران از نظر اصالت و قدیمی بودن برتری دارند نسبت به مناطق ساخته شده بعد از انقلاب در غرب تهران …

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شما می‌توانید از این دستورات HTML استفاده کنید: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>